İnsana verilen en büyük nimetlerden biri zamandır. Bu yüzden çok iyi değerlendirilmelidir. Para kaybedildiğinde yerine konabilir, sağlık çoğu zaman geri kazanılabilir fakat geçen zaman asla geri gelmez. Geçmişe baktığımızda uzun bir zaman geçmiş olsa da hiç yaşanmamış gibi gelir insana. Buna rağmen insan, çoğu zaman farkında olmadan ömrünü “boş işler” ile tüketir.
Telefon başında saatler harcar, televizyon karşısında programlara dalar, kahvehane köşelerinde vakit geçirir. Kumarhanelerde, gazinolarda haramlara dalar; Allah için ise kılını dahi kıpırdatmaz. “Benim kalbim temiz.” der ve sadece kendini kandırır. Saatlerce amaçsızca dolaşmak, faydasız konuşmalar yapmak; insana ne dünya ne de ahirette bir kazanç sağlar. Bu tür uğraşlar, şeytanın bir tuzağıdır. İlk bakışta zararsız görünseler de aslında ömrün en sessiz ve en zararlı israfıdır.
Efendimiz (sas), şöyle buyurmaktadır: “İki nimet vardır ki insanların çoğu bunları değerlendirmede aldanmıştır: sıhhat ve boş vakit.” (Buhari, 6412). “Allah, kendisine altmış yıl ömür verdiği insanın özrünü kaldırmıştır.” (Müsned, 8262) Boş vakit, ömrü israf ederken içki, sigara, zararlı yiyecek ve içecekler ile aşırı yemek de vücudun sıhhatini israf eder ve hastalıklara sebep olur.
Rabbimiz, şöyle buyurmaktadır: “Asra yemin olsun ki insan gerçekten ziyan içindedir. Ancak iman edip salih amel işleyenler, birbirlerine hakkı ve sabrı tavsiye edenler müstesnadır.” (Asr suresi, 1-3). Boş işlerle meşgul olan insan, zamanla hedefini kaybeder ve yaptığı yanlışları doğru zanneder. Bu süreçte çevresi de değişir; Allah’ın emirlerinden habersiz kişilerle arkadaşlık kurar ve bu yaşam tarzını normal görmeye başlar. Günü doldurur ama hayatını dolduramaz. Oysa insanın yaratılışında bir gaye vardır. Bu gaye; kendini geliştirmek, faydalı olmak ve anlamlı bir hayat sürmektir. Ancak boş işler, insanı bu gayeden uzaklaştırır. Zihin yorulur, kalp körelir ve insan, farkında olmadan bir boşluk içinde yaşamaya başlar.
Rabbimiz bir başka ayette şöyle buyurmaktadır: “Sizi sadece boş yere yarattığımızı ve huzurumuza geri getirilmeyeceğinizi mi sandınız?” (Müminun, 115). Hayatın bir amaç için var olduğu, başıboş geçirilmemesi gerektiği açıktır. Anlayan, doğru yolu bulur, anlamayan ise yoldan sapar. En tehlikelisi ise boş işlerin alışkanlık hâline gelmesidir. Başta “Biraz vakit geçireyim.” diye başlayan uğraşlar, zamanla hayatın merkezine yerleşir. Böylece insan, yapması gerekenleri ertelemeye başlar. Okumak yerine oyalanır, üretmek yerine tüketir, düşünmek yerine zihnini oyalayıcı şeylerle meşgul eder. Örnek vermek gerekirse; futbol tutkusu, sürekli dedikodu yapmak, gereksiz tüketim alışkanlıkları, ihtiyaç dışı alışverişler gibi davranışlar insanı zamanla esir alır. Fazla yemek, gereksiz harcamalar yapmak ve israfa kaçmak da bu durumun bir parçasıdır. Bunların hepsi, Allah’ın hoşnut olmadığı bir hayat tarzına dönüşerek ömrün sessiz israfına sebep olur. Oysa hayat, kıymetini bilenler için anlamlıdır. Boş işlerden uzak durup yerini faydalı, geliştirici ve insana değer katan uğraşlarla doldurmak gerekir. Bir kitap okumak, birine yardım etmek, yeni bir şey öğrenmek ya da tefekkür etmek bile insana büyük kazanç sağlar.
Sonuç olarak boş işlerle uğraşmak, sadece zamanı değil, insanın potansiyelini de tüketir. Ömür kısa, yapılacak işler çoktur. Bu yüzden insan, her anını bilinçli yaşamaya çalışmalı; kendisine, çevresine ve inancına katkı sağlayacak işlerle meşgul olmalıdır. Çünkü gerçek kayıp, geçen zaman değil, o zamanın boşa harcanmasıdır.
Efendimiz (sas) bir hadisinde şöyle buyurmaktadır: “Bütün zevkleri kökünden yok eden ölümü çokça hatırlayınız!” (Tirmizi, Kıyamet, 26). Ölümü hatırlamak, insanı boş işlerden ve Allah’ın emirlerine karşı gelmekten alıkoyar. Ölümden ibret almadan yaşayan kişi ise çoğu zaman boş işlerle meşgul olur, ibadetlerini ihmal eder, sorumluluklarını göz ardı eder.
İnsan, kendisine verilen en kıymetli nimetlerden biri olan zamanı, çoğu zaman farkında olmadan heba eder. Oysa insanın yaratılış gayesi, başıboş yaşamak değildir. Her an ve her nefes bir imtihandır. Zamanını güzel değerlendiren kişi hem kendine hem de çevresine faydalı olur.
İlme yönelmek, ibadetle meşgul olmak, İslam’a hizmet etmek ve tevhidi yaymak; insanın hem dünyada huzuruna hem de ahiret hayatında cennete gitmesine sebep olur.
Akıllı insan, ömrünü boşa harcayan değil; her anını değerlendirerek yaşayan insandır. Çünkü zaman geçer, ömür biter; geriye ise sadece yapılanlar kalır. Bu yüzden boş işlerle değil, Allah’ı razı edecek işlerle meşgul olmak gerekir.
Rabbim, bizleri boş işlerden ve kötü arkadaşlardan muhafaza etsin. Âmin.
Emrah DOĞRU
Follow
