• İsmail Ceylan

    Afganistan’da Haşhaş Üretimi ve Multimilyar Dolarlık Çok Uluslu Uyuşturucu Ticareti

    - 25 Haziran 2021

Global Research, 19 Nisan 2021                                                              Çeviren: İsmail Ceylan

 “2001 yılından bu yana Afganistan, dünyadaki afyon arzının % 90’ından fazlasının ve Avrupa’daki afyon arzının % 95’inden fazlasının kaynağıdır.” (Rubenstein 2019, Sf. 235) Neden?

11 Eylül 2001’de planlanan olaylar, Amerika Birleşik Devletleri’nin Müslüman ülkeleri adaletle uzaktan yakından ilişkisi olmayan gerekçelerle işgalinin başlangıcı oldu. Aralık 2001’de 2.500 ABD askeri, Afganistan işgaline başladı ve 2011’de bu sayı, +100.000 askere ulaştı. Mart 2003’e kadar 43 NATO ülkesi (2006’ya kadar 51 ülke), Afganistan işgaline katıldı. Mart 2003’te ise Irak’ı işgal eden Birleşik Devletler Silahlı Kuvvetleri asker sayısı, 177.194’e ulaştı.

ABD planlarına göre, iki ayrı ülkede, iki farklı askeri görev organize edildi. Irak’ta, ABD’nin amacı, Irak hükümetini derhal çökertmek ve onu daha kolay yönetilen bir hükümetle değiştirmekti. Afganistan’da ise ABD’nin uzun vadeli hedefi, ülkenin afyon üretim alanlarını ele geçirmek ve Taliban güçlerinin afyon mahsullerini yok etmesini önlemekti.

Pentagon, 2007 yılında, düşman olarak tanımladığı Orta Doğu ülkelerinin işgali için “Teröre Karşı Savaş” tanımını, “Uzun Soluklu Savaş” olarak değiştirerek küresel bir Soğuk Savaş’ın yeniden başlatılacağının sinyalini vermişti.

NATO İşgali ve Afyon Üretimi

ABD’nin, Afganistan’ı 2001’de askeri olarak işgal etmesinden ve ardından bunu izleyen 2003’teki NATO’nun işgaliyle haşhaş üretimi katlanarak arttı. Taliban kontrolündeki alanlar 2001 yılında sıfır üretime sahipti (Global Research, 17 Ekim 2018).

Afganistan, idari vilayetlerden oluşan altı bölgeye ayrılmıştır: Kuzeydoğu (Kundaz, Takhar, Badakhshan), Doğu (Nuristan, Kunar, Kapisa, Laghman, Nangarhar), Merkez (Panjshin, Parwan, Wardak, Ghazni, Paktika, Khost, Paktya, Logar, Kabil), Kuzey (Balkh, Jawzjan, Faryab, Samangan, Sari Pul, Bamyan, Baghlan), Batı (Ghor, Hirat, Farah, Nimroz, Badghis) ve Güney (Hilmand, Kandahar, Zabul, Uruzgan, Day Kundi). Başkent Kabil ise, Doğu bölgesindeki Kabil ilinde yer almaktadır.

Hasat edilen haşhaş ekiminin en yüksek yüzdesi, Batı’daki Ghor, Hirat, Farah, Nimroz ve Badghis illerinde bulunmaktadır. Ayrıca Hilmand, Kandahar, Zabul, Uruzgan ve Day Kundi’nin güney illerinde yüksek afyonlu haşhaş ekimi yapılmıştır. Üretimdeki artış, esas olarak haşhaş ekimi altındaki alandaki artışın bir sonucudur. Haşhaş ekimi yapılan bu alanlar, Amerika Birleşik Devletleri ve NATO askeri kuvvetleri tarafından kontrol edilmektedir.

2016-2017 yılları arasında üretimin sıfır olduğu Afgan illeri: Kuzeydoğu Kundaz illeri, Takhar, Panjshin, Parwan, Wardak, Logar, Paktika, Paktya ve Khost merkez illeri ve Kuzey Bamyan eyaletidir.

Coğrafi olarak Afganistan, haşhaş üretimi için en iyi iklim gözetilerek bölünmüştür. Haşhaş için en uygun iklimin olduğu bölgeler, Batı ve Güney bölgelerdir. Batı eyaletleri (Ghor, Hirat, Farah, Nimroz ve Badghis) Sıcak Akdeniz iklimi, Sıcak yarı kurak iklim ve Sıcak çöl iklimi arasında iken; Güney vilayet iklimi (Hilmand, Kandahar, Zabul, Uruzgan ve Day Kundi), Sıcak çöl iklimi, Sıcak Akdeniz iklimi ve Soğuk çöl iklimi arasındadır.

Üretimdeki artış, esas olarak haşhaş ekimi altındaki alandaki artışın bir sonucudur. “2002 yılında, çiftçiler, ABD işgalinin ardından işgalcilerin de teşvikiyle haşhaş ekmeye geri döndüler. BM’nin 2002 tarihli afyon üretim raporuna göre, haşhaş ekimi, 2001’de yaklaşık 8.000 hektara düştü; ardından Taliban’ın gücünün azalmasından sonra yaklaşık 74.000 hektara yükseldi” (Rawlings, 2013).

İller arasında artan haşhaş üretimi ile sıfır haşhaş üretimi arasındaki fark, NATO güçlerinin varlığıyla ve Taliban güçlerinin varlığıyla ilgilidir. İslam, uyuşturucu kullanımını yasaklıyor ve Taliban, haşhaş üretimini katı bir şekilde yasaklıyor. Taliban’ın bulunduğu bölgelerde afyon üretimi, yok denecek kadar az. NATO güçleri, Taliban’ın afyon mahsullerini yok etmesini engellemek için çalışıyor ve bu da yüksek afyon mahsulü üretimiyle sonuçlanıyor: “Amerika Birleşik Devletleri, Afganistan’ı, eroin endüstrisini eski haline getirmek için işgal etti ve şu anda bu işten her yıl yaklaşık 1,5 trilyon dolar kazanıyor” (Press TV, 2017).

“Eroin işi, ABD hükümeti ve uluslararası toplumun iddia ettiği gibi ‘Taliban’ın kasasını doldurmuyor.’ tam tersi! Bu yasadışı ticaretten elde edilen gelir, büyük ölçüde Batı ülkelerindeki iş/suç çıkarları tarafından elde edilen servet oluşumunun kaynağıdır. (…) ABD Dışişleri Bakanlığı, CIA ve Pentagon da petrol ve silah ticaretinden sonra emtia değerinde üçüncü olan bu son derece karlı milyarlarca dolarlık ticareti, desteklemede etkili oldu” (Chossudovsky, 2005).

Sıfır afyon üretimi yapılan bölgelerde bulunan NATO kuvvetleri, Taliban kuvvetleriyle çatışmamaktadır (Global Research, 2018). Örneğin; İtalya’nın, Taliban kuvvetlerine İtalyan NATO devriyelerine saldırmaması için para ödediği bilinmektedir (Ingram, 2009). Ayrıca birkaç NATO ülkesi, iller arasında dönüşümlü olarak hareket eder, bu nedenle bir ilde bir NATO ülkesinin bayrağı altında bir miktar afyon üretimi olabilir; daha sonra, bir sonraki yıl dönen bir diğer NATO ülkesinin bayrağı altında afyon üretimi sıfıra düşer (Press TV, 2017). Sürece sürekli balans ayarı yapılmaktadır. Bir NATO ülkesi ve eyalet hükümet güçleri bir bölgede afyon haşhaş üretimini bastırmaya çalışırken, diğer illerdeki zayıf sınır güvenliği, daha az NATO denetimi olan bölgelerde haşhaş üretiminin artması için fırsat yaratır (Redmond, Kasım 2011).

Kimler Haşhaş Ticaretinden Kazanç Sağlıyor?

Cevap: Afganistan işgaline yatırım yapan herkes.

2017’de Afyon üretiminin değeri 4,1 ila 6,6 milyar ABD Doları veya Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla’nın (GSYİH) yüzde 20 ila 32’si arasında bir değere sahipti ve afyon haşhaş ayıklaması ve hasadı için kırsal alanlara 354.000’e kadar tam zamanlı iş sağladı. Diğer ülkeler de uyuşturucu ticaretinden yararlanmaktadır (UNODC, 2017).

Afyon nereye gidiyor?

Afganistan’ı çevreleyen sınır güvenliği zayıftır ve afyonu ülke dışına kaçırma fırsatı sunar. Afyon ve eroin, “Taşıyıcı” adı verilen ücretli mültecilerce (erkekler, kadınlar ve çocuklar) alınır ve taşınır. Balkan rotası, dünya afyon uyuşturucu kaçakçılığının ana rotasıdır. Diğer yol ise diplomatik uçuşlardır. Savaş bölgelerine giren ve çıkan bu uçuşlar, diplomatik dokunulmazlığa sahiptir ve uyuşturucu, silah veya insan kaçakçılığı için aranamaz.

Amerika Birleşik Devletleri hükümeti, kendi kontrolü dışındaki afyon üretiminin “Amerika Birleşik Devletleri’ni önemli ölçüde tehdit ettiğine” inandığı için Afganistan’ı işgal ediyor (Thomas, 2009).