Mustafa Kemal’e vize verilme olayını, İngiliz istihbarat subayı John Godolphen Bennet hatıralarında Samsun’a gidecek heyet listesinden şüphelendiğini belirterek; “… Listeyi umumi karargâha götürmeye karar verdim ve talimat istedim… Meselenin Britanya Yüksek Komiserliği’nden sorulacağını söylediler. Takriben bir saat sonra içeri çağrıldım, geriye dönerek vizenin verilmesi emrini aldım.¹ İngiliz gemisiyle yurt dışına çıkmak zorunda bırakılan Vahdeddin ile ilgili ithamlarda bulunanlar, Samsun’a giden Mustafa Kemal’in de İngilizler’in izniyle/vizesiyle gittiklerini unutmamalıdırlar.

      İngilizler, Osmanlı Meclis-i Mebusan’ı basarak, Meclis’i dağıtmaları, kimi mebusları sürgüne göndermeleri, Mustafa Kemal’e, Ankara’da Millet Meclisi’ni kurmada kolaylık sağlamıştır. Acaba, Meclis-i Mebusan işgal edilip dağıtılmamış olsaydı, Ankara’da Millet Meclisi Kurulabilir miydi? Herhalde, Mustafa Kemal ve ekibi, yeni Meclis’i oluşturmada bir hayli zorlanır, belki de tarihin seyri değişebilirdi! Peki, İngilizler, neden Meclis-i Mebusan’ı işgal ederek dağıttılar? Çünkü zaten, İstanbul, kendi işgalleri altındaydı ve istedikleri her yeri kontrol edebiliyor ve istediklerini tutuklayıp sürgüne gönderebiliyorlardı. Acaba İngilizler de Meclis-i Mebusan’ı dağıtmakla, Anadolu hareketinin yani Mustafa Kemal’in önünü açmak mı istemişlerdi? Bu ve benzeri sorular çoğaltılabilir! Ancak, kesin olarak bilinmesi gereken bir şey varsa, o da, Meclis-i Mebusan’ın, İngilizler tarafından dağıtılması Ankara’nın işini kolaylaştırmıştır.

      İngiltere için, Padişah’ın kendi kontrollerinde olması, özellikle de çoğunluğunu Müslümanların oluşturduğu sömürge ülkelerinin kontrolleri altında tutmalarını da kolaylaştırmıştır. Bu nedenle, Vahdeddin’in İngilizler eliyle yurt dışına gitmesi, İngilizlerin öteden beri arzu ettikleri bir şeydi. Bu durumu “Rıza Tevfik, İngilizler’in kendilerine sığınacak Vahdeddin’den bekledikleri faydaları onun hekimbaşı Reşat Paşa’ya özetle şöyle anlatır: “Zannederim ki İngilizler padişahı buradan kaçırmak istiyorlar. Tabiidir ki öteden beri hilafete karşı ziyadesiyle aleyhtar ve düşman idiler. Hilafet 1. Selim‘den itibaren kuru bir unvandan ibaret kalmışken Sultan Hamid zamanında Meşrutiyetin ilanı ile de ihtilaf çıkacağını ve Hilafetin fesh edilebileceği beklenirken, Abdülhamid kuru bir unvandan ibaret olan bu hilafeti adeta elinde sihirli bir asa gibi kullanmış ve İngilizler’e hayli zarar vererek İngiliz politikasına engel olmuştur. İngilizler buna çok üzüldüler. Bu itibarla şimdi halifeyi ellerinde bulundurup rezil etmek istiyorlar ki hariçte hilafetin bir itibarı kalmasın!”² İşte İngilizler bu amaçla, bir taraftan Ankara’nın önünü açarken, işini kolaylaştırırken, diğer yandan da Hilafeti sembolik bir konuma indirgeyerek, ezeli amaçlarını gerçekleştirmeyi umuyordu. Bu, Mustafa Kemal ve ekibinin de işine geliyordu.

      Yurt dışına çıkmak zorunda bırakılan Vahdeddin ise, bu durumu, yani yurt dışına gidişini şöyle değerlendirmektedir; “Böylelikle gücünden ayrılmış çıplak bir hilafeti red veya kabul etmek mecburiyetinde ve Anadolu’ya saldırıları defetmeye memur eylediğim Mustafa Kemal’in (…) karşısında kaldım. Her tarafı istila eden kör ve nankörler arasında inkılâp ve ihtiras içinde bunaldım. Kendimde böyle bir hilafet biçimine ne karşı koyma ne de baş eğme imkânını görmeyerek, kamuoyunda sükûn ve durumda açıklık belirinceye kadar geçici olarak tehlikeli bölgeden ayrılmaya karar verdim.

     İtilaf ve İşgal Kuvvetleri Başkumandanı sıfatını taşıdığı için İngiliz Generali Harington’un aracılığını tercih ettim. Ve kutsal topraklara gitmek için bir istasyon demek olan Malta’nın seçimini de ehven-i şer olarak kabul ettim. Bu hareketimle vekili olduğum şanı yüce Peygamberin yolundan giderek diyanet ve İslami saltanat aleyhinde hareket etmekte olanlardan (…) ayrılarak hicret ettimse de, hiçbir zaman büyük ecdadımdan miras kalmış olan saltanat hakkımdan ve hilafetten feragat eylemedim ve eylemeyeceğim.”

DEVAMI 134. SAYIMIZDA..